Ocenianie postępów uczniów zawsze sprawiało nauczycielom trudności. Główną przyczyną takiego stanu rzeczy jest brak jednolitych standardów wymagań, pozwalających na zobiektywizowanie ocen i ich porównanie. Eksperci od reformy edukacji proponują zbudowanie wewnątrzszkolnego systemu oceniania osiągnięć ucznia. Dobry system oceniania ucznia to taki, który łączy pozytywne skutki pedagogiczne (motywowanie uczniów do sensownej pracy) z rzetelnością, porównywalnością i obiektywizmem w zakresie mierzenia osiągnięć uczniowskich. W tym celu należy najpierw wyraźnie sformułować wymagania programowe na poszczególne poziomy nauczania.
    Wymagania programowe to hierarchiczny wykaz niezbędnych osiągnięć uczniów,  powiązanych ze skalą stopni szkolnych. Wynikają one z programu nauczania. W podstawach programowych (ramowych) i programach nauczania (szczegółowych) zapisane są cele ogólne (dydaktyczne i wychowawcze), czyli kierunki dążeń pedagogicznych. Dla osób tworzących system oceniania i stosujących go, istotniejsze są cele operacyjne.
    Cele operacyjne (operacja = czynność) mają charakter bardzo konkretny; powinny być zapisane językiem ucznia, a stawia je sobie nauczyciel. W ocenianiu osiągnięć uczniów powinny go interesować przede wszystkim cele operacyjne i to one powinny podlegać mierzeniu i ocenianiu poprzez stwierdzenie, do jakiego stopnia zostały spełnione.
    Ocena szkolna ma być przede wszystkim informacją o stopniu spełnienia wymagań programowych. Uczeń powinien rozumieć, że wysokość oceny nie świadczy ani o jego wartości jako ucznia, ani tym bardziej człowieka, lecz tylko o stopniu opanowania określonej wiedzy czy umiejętności, których przydatność w życiu jest wielce prawdopodobna. Tę świadomość powinni mieć także rodzice (przekonanie ich o tym nie zawsze jest łatwe), i przede wszystkim sami nauczyciele.
    Zawsze należy pamiętać, że oceniamy osiągnięcia, a nie fakt występowania braków czy luk. Można wyróżnić trzy zasadnicze funkcje oceny szkolnej: informacyjną, motywacyjną i represyjną. Jedynie pierwszą z nich, jako funkcję podstawową, obejmuje pomiar dydaktyczny. Funkcja motywacyjna skłania uczniów do wzmożonego wysiłku, jednocześnie należy zdawać sobie sprawę z kontrowersyjności tej funkcji. Jeżeli chodzi o funkcję represyjną, to nie powinna ona występować. Jeżeli zaś istnieje w praktyce, to można ją nazwać dydaktyką "policyjną".
    Pozostając w zgodzie z Zarządzeniem Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia 24 IX 1992 r. w sprawie zasad oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów w szkołach publicznych dla dzieci i młodzieży   oraz przeprowadzania egzaminów sprawdzających i klasyfikacyjnych (Dz. Urz. 1992 Nr 7, poz. 32; 1993 Nr 10, poz. 38) ocenę dostateczną należy wystawić, jeżeli uczeń spełnił wymagania podstawowe: ma osiągnięcia na poziomie nie przekraczającym wymagań zawartych w minimum programowym. Warunkiem otrzymania oceny dobrej jest spełnienie wymagań rozszerzających, które przekraczają wymagania zawarte w minimum programowym. Na ocenę bardzo dobrą zasłużył ten uczeń, który spełnił wymagania dopełniające: opanował pełny zakres wiedzy i umiejętności określony programem w danej klasie. Inne osiągnięcia wynikające z celów zapisanych w programie, ale wykraczające poza obowiązujący materiał nauczania, są podstawą do wystawienia oceny celującej. Ocena mierny przewidziana jest dla tych, którzy spełnili wymagania konieczne (osiągnięcia konieczne), czyli prezentują taki stan rozwoju, który umożliwia przy pomocy nauczyciela przyswajanie wiadomości i nabywanie umiejętności.
    W tak zbudowanym systemie "wymagań" i "osiągnięć" (pojęcia te dotyczą właściwie tego samego, tyle, że pierwsze mówi o czynnościach ucznia z pozycji nauczyciela, drugie z pozycji samego ucznia) obowiązuje zasada kumulatywności, to znaczy niższy poziom wymagań musi zawierać się w wyższym.
    Powyższe zasady dotyczące oceniania należy znać i w miarę możliwości stosować, zwłaszcza przy ocenie okresowej i końcowej, która nie powinna być wyprowadzona drogą obliczania średniej arytmetycznej (zob. Zarządzenie jw. 1.4.2). Powinna ona wynikać z wnioskowania o kompetencjach ucznia na podstawie ocen cząstkowych z uwzględnieniem za co zostały wystawione i w jakiej kolejności. 
    Wyjątkowy charakter katechezy szkolnej domaga się pewnych odmiennych oddziaływań pedagogicznych w porównaniu z innymi przedmiotami szkolnymi. Ta odmienność domaga się także odmienności w ocenianiu. Wskazane jest, by mieścić się w ocenach pozytywnych. Jako zasadę należy przyjąć, że nie stawiamy z religii jako oceny okresowej i końcowej stopnia niedostatecznego. Należy rezygnować ze stopnia niedostatecznego jako oceny cząstkowej. Tego wymaga usytuowanie nauczania religii w szkole jako przedmiotu fakultatywnego (do wyboru) oraz różna sytuacja życiowa i rodzinna uczniów, którzy korzystają z tych zajęć (por. Kongregacja ds. Duchowieństwa, Dyrektorium Ogólne o Katechizacji, Nr 75, z dn. 15. 08. 1997 r.).
    Przede wszystkim stopień z religii nie może być przez nikogo postrzegany jako ocena postawy religijnej, do której komponentów zalicza się praktyki religijne. Stopni szkolnych nie można wprost wiązać z udziałem w praktykach religijnych, np. z udziałem w niedzielnej Eucharystii. Chociaż katecheza szkolna ma prowadzić do liturgii - to jest oczywiste - i chociaż katecheta interesuje się, czy jego uczniowie uczestniczą w liturgii, to jednak stopień jest oceną pracy w szkole. Od momentu powrotu religii do szkoły było zajmowane stanowisko, że uczeń będzie oceniany wyłącznie za posiadane wiadomości i aktywność w czasie lekcji (zob. Ministerstwo Edukacji Narodowej, Instrukcja dotycząca powrotu nauczania religii do szkoły w roku szkolnym 1990/1991, nr 9).
    Nie należy zbyt często stosować plusów i minusów przy ocenach cząstkowych (w przypadku ocen okresowych zabraniają tego przepisy). W zasadzie każda ocena jest obarczona jakimś błędem tak, jak pomiar dokonywany nawet przy pomocy precyzyjnych urządzeń technicznych. Oceny w dzienniku szkolnym powinny uwzględniać różne aspekty pracy ucznia. Częstą praktyką jest stawianie ocen głównie za wiadomości, nie za umiejętności (jest to przejaw swoistego "materializmu dydaktycznego"). Prawdą jest, że znacznie łatwiej sprawdza się wiadomości niż umiejętności, ale hierarchia ważności jest akurat odwrotna. W nauczaniu religii, w zgodzie z jej celami dydaktyczno - wychowawczo - inicjacyjnymi, ocenie może podlegać również realizacja zadań społecznych i apostolskich oraz wymagań religijno- moralnych. 
    W kwestii oceniania warto podać uczniom następujące zasady i trzymać się ich w praktyce:
    1. Nauczyciel ocenia Twoje osiągnięcia, a nie poszukuje Twoich braków. Ocena jest dla ciebie informacją, czy spełniasz wymagania programowe. Nie jest ona, a przynajmniej nie powinna być, karą czy nagrodą.
    2. Ocena jest jawna. Masz prawo wiedzieć co zrobiłeś dobrze, a w czym się pomyliłeś. Nie obawiaj się pytać nauczyciela o to, co musisz zrobić, żeby uzyskiwać lepsze stopnie.
    3. Osiąganie dobrych wyników w szkole jest w interesie zarówno Twojego nauczyciela, jak i Twoim. Dlatego staraj się współpracować z nauczycielem w tym zakresie.
    Ważne jest stawianie uczniom właściwych wymagań (oczekiwań). Wymagania zbyt wysokie albo zbyt niskie w stosunku do możliwości ucznia hamują jego rozwój. Powinny lokować się w górnym zakresie możliwości ucznia lub minimalnie go przekraczać. Wymaga to jednak dobrego poznania ucznia.
    Kończąc te krótkie kompendium oceniania pragnę przywołać słowa, jakie padły z ust Jezusa Chrystusa, a które w pewnym stopniu dotyczą poruszanych spraw. Dotyczą oceniania, które czasem jest mierzeniem, a innym razem osądzaniem. Można powiedzieć, że w pierwszym przypadku odnosi się do osiągnięć, w drugim zaś do osoby ucznia.
    "Nie sądźcie, abyście nie byli sądzeni. Bo takim sądem, jakim wy sądzicie, i was osądzą; i taką miarą, jaką mierzycie, wam odmierzą" (Mt 7, 1-2).