Nasza historia

Wy窺ze Seminarium Duchowne we W這c豉wku, jedno z najstarszych w Polsce, zosta這 za這穎ne 16 VIII 1569 r. przez biskupa Stanis豉wa Karnkowskiego. Dokument erekcyjny przewidywa utrzymanie dla 24 kleryk闚 (o鄉iu z nich by這 przeznaczonych dla pracy w pomorskiej cz窷ci diecezji). Program nauczania obejmowa: j瞛yk polski, 豉ci雟ki i grecki, biblistyk, teologi dogmatyczn i moraln, wymow oraz obrz璠y ko軼ielne. Szczeg鏊n uwag zwracano na przygotowanie alumn闚 do s逝chania spowiedzi, nauczania katechizmu i m闚ienia kaza.

Brak nale篡tego pomieszczenia, trwa貫go funduszu i zarazy nawiedzaj帷e W這c豉wek nie sprzyja造 rozwojowi seminarium. W 1581 r. praktycznie przesta這 ono istnie. Zg豉szaj帷ych si kandydat闚 do kap豉雟twa wysy豉no pocz徠kowo do szk馧 jezuickich w r騜nych miastach, a od 1595 r. do Poznania. Mniej zdolni alumni pobierali nauk we w這c豉wskiej szkole katedralnej. Odnow podupad貫go seminarium we W這c豉wku zaj掖 si bp Pawe Wo逝cki. W 1619 r. otrzyma這 ono w豉sny, pi皻rowy budynek. Prowadzenie seminarium zosta這 powierzone prefektowi, kt鏎emu mia pomaga baka豉rz ze szko造 katedralnej. Nie ustabilizowa這 to jednak dzia豉lno軼i seminarium. Ci庵le brakowa這 kandydat闚. Trudno by這 znale潭 odpowiedniego prefekta z duchowie雟twa diecezjalnego. Dlatego w 1686 r. powierzono prowadzenie seminarium zgromadzeniu bartolomit闚, kt鏎zy pe軟ili funkcj prefekt闚 seminarium we W這c豉wku do 1691. W 1719 r. bp Konstanty Felicjan Szaniawski ponownie erygowa seminarium we W這c豉wku i odda je pod zarz康 Ksi篹y Misjonarzy, kt鏎zy w闚czas uchodzili za najlepszych kierownik闚 seminari闚 diecezjalnych. Do pracy w seminarium w這c豉wskim zosta這 powo豉nych czterech misjonarzy: prefekt, dw鏂h profesor闚 i brat i zakonny do prowadzenia gospodarstwa seminaryjnego. Misjonarze przyjmowali do seminarium najch皻niej absolwent闚 z kolegi闚 jezuickich, kt鏎e pod wieloma wzgl璠ami dor闚nywa造 szko這m akademickim. Przybywali wi璚 kandydaci dobrze przygotowani nie tylko w zakresie nauk og鏊nych, ale r闚nie w zakresie filozofii i teologii. Misjonarzom pozostawa這 tylko uzupe軟i te wiadomo軼i i praktycznie przygotowa kandydat闚 do przysz貫j pracy kap豉雟kiej. Najwi璚ej uwagi po鈍i璚ali oni formacji duchowej alumn闚 oraz uczeniu teologii moralnej, kaznodziejstwa, katechizowania, udzielania sakrament闚, przepis闚 liturgicznych i 酥iewu. Na zdobycie tych umiej皻no軼i do 1808 r. po鈍i璚ano dwa lata studi闚. W 1809 r. przed逝穎no je do trzech lat, w 1818 r. - do czterech. Rocznie przyjmowano ok. 25 alumn闚. Poziom naukowy seminarium zale瘸 w du篡m stopniu od naukowego przygotowania profesor闚 i ich liczby. Od 1819 r. by這 ich trzech, od 1826 r. - pi璚iu, a od 1830 r. - sze軼iu. Prawie do ko鎍a XVIII w. nie u篡wano podr璚znik闚. Alumni korzystali z notatek profesor闚 albo w豉snych. Podr璚zniki, z kt鏎ych p騧niej zacz皻o korzysta, to najcz窷ciej t逝maczenia z dzie obcych lub podr璚zniki uk豉dane przez polskich misjonarzy (we W這c豉wku pisali je ks. Antoni Pusiatycki i ks. Franciszek P這szczy雟ki). Rz康 zaborczy w 1864 r. dokona kasaty klasztor闚 w Kr鏊estwie Polskim; dotkn窸o to tak瞠 pi璚iu misjonarzy pracuj帷ych w seminarium w這c豉wskim. Dw鏂h m這dszych wiekiem przesz這 do pracy parafialnej, a starsi pozostali w seminarium i w dalszym ci庵u spe軟iali swoje obowi您ki. W celu uzupe軟ienia grona profesorskiego powo豉no w roku 1866 do pracy w seminarium ksi篹y z kleru diecezjalnego - Zenona i Stanis豉wa Chody雟kich, kt鏎zy kolejno byli jego rektorami. Od samego pocz徠ku swej pracy w seminarium bracia Chody雟cy starali si pod德ign望 je z upadku materialnego i podnie嗆 jego poziom naukowy. Odpowiednio do potrzeb przed逝瘸no lata nauki z czterech do pi璚iu, z wyra幡ym podzia貫m na 2 lata filozofii i 3 lata teologii.

Wzrastaj帷a z ka盥ym rokiem liczba kleryk闚 domaga豉 si powi瘯szenia pomieszcze seminaryjnych, gdy budynek wystawiony w 1843 r. (dzisiaj zajmowany przez bibliotek seminaryjn), nie m鏬 pomie軼i wszystkich. Dzi瘯i staraniom rektora ks. Stanis豉wa Chody雟kiego wybudowano: w 1882 r. pi皻rowe skrzyd這 przeznaczone na mieszkania dla kleryk闚 (drugie pi皻ro dobudowano w 1908 r.), w 1888 r. pi皻rowy budynek mieszcz帷y kuchni, refektarz i sale wyk豉dowe na g鏎ze, w 1899-1900 okaza造 budynek frontowy wzd逝 ul. Seminaryjnej (obecnie Prymasa Stanis豉wa Karnkowskiego). Wielkim wydarzeniem dla seminarium w這c豉wskiego by這 ukazanie si w 1909 r. pierwszego zeszytu czasopisma teologicznego "Ateneum Kap豉雟kie", kt鏎e powsta這 z inicjatywy 闚czesnego rektora seminarium, ks. Idziego Radziszewskiego. By這 ono dla profesor闚 w這c豉wskich bod嬈em do pracy naukowej, a dla alumn闚 okazj do wdra瘸nia si do powa積ej lektury teologicznej. Kiedy w 1918 r. ks. Idzi Radziszewski tworzy Katolicki Uniwersytet Lubelski, razem z nim czterech innych profesor闚 seminarium w這c豉wskiego podj窸o prac na tej uczelni. Czterech rektor闚 KUL-u pochodzi這 z grona profesor闚 seminarium w這c豉wskiego: ks. Idzi Radziszewski (1918-22), ks. J霩ef Kruszy雟ki (1925-33), ks. Antoni Szyma雟ki (1933-42) i ks. J霩ef Iwanicki (1952-56). (Nawi您ane i ugruntowane przez lata zwi您ki z KUL-em przetrwa造 do dzi: alumni w這c豉wscy zdobywaj tam stopnie magisterskie, z absolwent闚 KUL-owskich wywodzi si znaczna cz窷 grona profesorskiego). Seminarium w這c豉wskie dzi瘯i wysokiemu poziomowi naukowemu znalaz這 si w okresie mi璠zywojennym w czo堯wce seminari闚 duchownych w Polsce. Doceni造 to w豉dze pa雟twowe, przyznaj帷 mu w 1927 r. prawa szko造 wy窺zej, r闚noznaczne z prawami fakultet闚 teologicznych na uniwersytetach. W ostatnim roku przed wybuchem II wojny 鈍iatowej w Seminarium Duchownym we W這c豉wku pracowa這 15 ksi篹y profesor闚 oraz kszta販i這 si 120 alumn闚. 7 X 1939 r. Niemcy aresztowali wszystkich profesor闚 i 22 alumn闚 kt鏎zy nie zwa瘸j帷 na niebezpiecze雟twa rozpocz瘭i normalne studia seminaryjne. Aresztowani byli najpierw przetrzymywani w L康zie, a potem zostali wywiezieni do obozu koncentracyjnego w Dachau, gdzie wi瘯szo嗆 z nich ponios豉 鄉ier m璚ze雟k. Po wojnie seminarium rozpocz皻o zaj璚ia 4 IV 1945 r. na plebani w Lubra鎍u (liczy這 ono wtedy 36 alumn闚). Jego organizacj zaj掖 si ks. Stefan Wyszy雟ki p騧niejszy prymas Polski. W maju 1945 r. przeniesiono je do W這c豉wka. Do r. 1959 nauka trwa豉 5 lat, a w ty roku przed逝穎no j do 6 lat. Warunki lokalowe seminarium poprawi造 si po wybudowaniu w latach 1980-86, za rektorstwa ks. Franciszka J騧wiaka i ks. Mariana Go喚biewskiego, nowego skrzyd豉, mieszcz帷ego aul im. Prymasa Stefana Wyszy雟kiego, sal gimnastyczn i mieszkania profesor闚.

W 1992 r. rektorem Seminarium Duchownego we W這c豉wku zosta ks. Wojciech Hanc. W roku akademickim 1999/2000 studiuje 110 alumn闚, wyk豉da 37 os鏏, w tym 3 osoby 鈍ieckie. W gronie profesorskim jest 7 doktor闚 habilitowanych, 20 doktor闚, 10 magistr闚.

Przy seminarium w這c豉wskim dzia豉j: Teologiczne Towarzystwo Naukowe (od 1984 r.) oraz Instytut Teologiczno-Pastoralny dla kap豉n闚 diecezji w這c豉wskiej (od 1975 r.). Tutaj tak瞠 ma swoje oparcie Studium Teologii we W這c豉wku (od 1992 r.). W 1993 r. powo豉no do istnienia Towarzystwo Przyjaci馧 Wy窺zego Seminarium Duchownego we W這c豉wku. Jego zadaniem wspieranie modlitw i ofiarami tej uczelni. Seminarium ma poka幡 bibliotek, licz帷 ok. 110 tys. vol. kt鏎a obs逝guje nie tylko kleryk闚, ale tak瞠 spor grup czytelnik闚 spoza seminarium. Klerycy nie tylko przygotowuj si w seminarium do kap豉雟twa, tak瞠 zdobywaj stopnie naukowe, uczestnicz w r騜nych ko豉ch zainteresowa, prowadz dzia豉lno嗆 charytatywn pomagaj w duszpasterstwie, organizuj imprezy kulturalne i sportowe. W roku akademickim 2007/2008, 427 w historii Seminarium w這c豉wskiego, uczy si 75 alumn闚 (w tym 7 diakon闚). Seminarium w這c豉wskie dzia豉 w strukturach Wydzia逝 Teologicznego UMK w Toruniu.