Historia Parafii św. Wojciecha BM.

   Historia Kikoła sięga okresu wczesnopiastowskiego, kiedy to na wzniesieniu na którym obecnie znajduje się kościół i cmentarz, istniało grodzisko średniowieczne. W rejonie grodziska odnaleziono ślady osadnictwa prehistorycznego, które nie zostały jeszcze dokładnie zbadane. Przy grodzie była wieś. W wieku XIII istniał tu  gród, nadany przez księcia Konrada Mazowieckiego jego synowi Kazimierzowi, będący siedzibą kasztelanii. W latach 1248-1252, na skutek niszczycielskich najazdów pruskich, kasztelania upadła. Jej terytorium zostało przyłączone do kasztelanii dobrzyńskiej i słońskiej, a w drugiej połowie XIV w., kiedy kasztelanie zostały zastąpione powiatami, weszło w skład powiatu lipnowskiego. W XVI wieku Kikół był własnością szlachecką. Prawa miejskie uzyskał w 1791 r., a utracił ok. 1815     Data erekcji parafii nieznana; parafia wzmiankowana w 1480 r.

Od średniowiecza Kikół pełnił funkcję ośrodka parafialnego. Najprawdopodobniej już w XIV w. w miejscu tym stanął pierwszy kościół (zapewne grodowy), który nie jest znany. Samą parafię p.w. św. Wojciecha BM, wzmiankowaną dopiero w roku 1480, można zaliczyć do najstarszych w Ziemi Dobrzyńskiej. Na początku XVII w. w skład kikolskiej parafii wchodziły wsie: Brzeźno, Ciełuchowo, Gołuchowo, Grodzeń, Jarczechowo, Kikół, Moszczonne, Sikórz, Wolęcin i Zajeziorze.  Do roku 1925 parafia kikolska wchodziła w skład diecezji płockiej, po czym znalazła się w granicach diecezji włocławskiej. Posiadała również kościoły filialne – w Grodzeniu (z 1778 r.) i Brzeźnie (wzmiankowany w 1841 r.) Pierwszą znaną świątynią w Kikole był murowany kościół fundacji Franciszka Ksawerego Zboińskiego, który powstał między rokiem 1791, a 1815.

Obecny został wybudowany w latach 1904 – 1909 i konsekrowany 23 IX 1910 r., gdy proboszczem parafii był ks. Adolf Kukwa.
              Kościół zbudowany jest z cegły w stylu neogotyckim i pokryty blachą. Nawa główna ma drewniany strop o beczkowatym kształcie. Jest on otoczony ceglanym parkanem z dwiema neogotyckimi bramami – główną i cmentarną. Wyposażenie wnętrza niejednolite stylowo. Ołtarz główny i ambona neogotyckie. Rokokowa chrzcielnica z poł. XVIII w.

W prawym ołtarzu bocznym figura Matki Boskiej Bolesnej z Konotopia, w lewym obraz ukrzyżowania  sygnowany przez J. Paszkiewicza. Przy głównym wejściu epitafium Ignacego Antoniego Zboińskiego (1796), wojewody płockiego, kawalera Orderów Orła Białego i św. Stanisława, wcześniej wmurowane w posadzkę krypty poprzedniego kościoła, gdzie spoczywało serce właściciela Kikoła. Znajdują się też tablice nagrobne i epitafia: Franciszka Ksawerego Zboińskiego (1818), Joanny z Grabieńskich Zboińskiej (1821) - żony Franciszka Ksawerego, Ignacego Tadeusza Zboińskiego (1821), Karola Zboińskiego (1850), Joanny z hr. Zboińskich Lubicz Piwnickiej (1880), a przy wejściu do kościoła Julii ze Smolińskich Tłuchowskiej (1878).
Jeszcze w latach 70–tych XX w. w kościele znajdowała się podziemna kruchta. W zabytkowych, cynowych trumnach spoczywały w niej doczesne szczątki rodziny Zboińskich. Niestety, szczątki fundatorów poprzedniego kościoła zostały stamtąd usunięte, kruchta została zamieniona na kotłownię, a zabytkowe trumny uległy zniszczeniu.

Obok kościoła znajduje się plebania z tego samego okresu i cmentarz grzebalny, a na nim kilkanaście interesujących architektonicznie nagrobków z końca XIX i początku XX w. Przy bramie miejsce spoczynku budowniczego kościoła – ks. A. Kukwy, a w południowo – zachodniej części cmentarza kwatera poświęcona właścicielom majątku Kikół – rodzinie Nałęczów.

Na cmentarzu znajduje się Kaplica przedpogrzebowa z 1994 r.

Krzyże przydrożne: w Kikole, Boguchwale, Buchowie, Ciełuchowie, Gr Janowie, Jarczechowie, Moszczonnym, Nowopolu, Wolęcinie

Parafia  – Według koncepcji teologicznych to przede wszystkim określona wspólnota wiernych. Zwierzchnikiem parafii jest proboszcz, któremu mogą pomagać inni księża wikariusze, oraz kapelani czy rezydenci. Centralnym ośrodkiem życia parafii jest kościół parafialny .

Historia

Powstanie parafii wiąże się z rozprzestrzenieniem chrześcijaństwa na tereny wiejskie. Ostatecznie znaczenie i rolę parafii określił Sobór laterański IV w roku 1215. W średniowiecznej Polsce parafie obejmowały kilka lub kilkanaście wsi. Były one powiązane z własnością ziemską: właściciel, zazwyczaj świecki, utrzymywał patronat nad kościołami, co dawało mu prawo przedstawiania kandydata na plebanię Wierni w parafiach byli zobowiązani do ponoszenia różnych świadczeń, jak dziesięcina czy świętopietrze. W parafiach powstawały czasem konfraternie wiernych, zajmujące się dobroczynnością, pokutą i modlitwą, a nawet zarządzaniem majątkiem parafii (tzw. warsztaty).

W średniowieczu parafie wypełniały wielorakie funkcje. W Polsce od XIII w. przy zamożniejszych parafiach zaczęły powstawać podstawowe szkoły parafialne, a w miastach także szpitale. W wielu krajach parafie były też traktowane jako najniższy szczebel administracji państwowej. Szacuje się, że na początku XIII w. w dzisiejszych granicach Polski istniało już ok. 1000 parafii. 300 lat później było ich już niemal sześciokrotnie więcej, a ok. 1772 roku 4700. W poł. 2003 roku w Polsce istniało ok. 10 050 parafii katolickich (w tym parafie zakonne). W roku 2006 ilość parafii wzrosła - wg spisu pod redakcją naukową ks. Witolda Zdaniewicza SAC, ks. Sławomira Zaręby i Roberta Stępisiewicza - do 10 162; w parafiach tych działa 29 490 kapłanów, w tym 5 674 zakonników.

Poza świętami obchodzonymi przez cały Kościół Katolicki bardzo ważnym wydarzeniem w parafii jest uroczystość odpustowa obchodzona w dniu wspomnienia jej patrona, lub w najbliższą niedzielę po tym dniu. Liczba odpustów parafialnych nie jest stała. W niektórych parafiach jest tylko jedna taka uroczystość w ciągu roku, w innych zdarza się nawet kilka odpustów parafialnych. Uczestnictwo w tej uroczystości wiąże się z UZYSKANIEM ODPUSTU .

Parafia w świetle Kanonu Prawa Kanonicznego z 1983

Według KPK tworzenie parafii należy do wyłącznej kompetencji biskupa diecezjalnego (kan. 515 § 2). Ten sam kodeks w kan.518 wyróżnia parafie terytorialne - leżące na określonym terytorium i personalne, do których należy grupa wiernych określona wg obrządku, języka, narodowości, albo w inny sposób. Raz na 5 lat każda parafia powinna być zwizytowana przez biskupa diecezjalnego. Parafia powinna posiadać własną pieczęć oraz własny zbiór dokumentów (kan. 535).

Jednym ze źródeł finansowania parafii są datki i darowizny przekazywane przez wiernych. Darowizny przekazywane na rachunek bankowy parafii można odliczyć od dochodu darczyńcy jako darowizny na cele kultu religijnego (na realizację obrzędów czy innych czynności religijnych